Dinlediğiniz müzikler tahmin edeceğiniz gibi caz tarihinin kaydedilen ilk plağının A ve B yüzünde yer alan One-Step ve B yüzünde yer alan Livery Stable Blues isim parçalardır.

Caz tarihinin kaydedilen ilk

plağı hangisidir, kimler

çaldı, nasıl bir müzikti?

New Orleans belki cazın doğduğu yer olabilir ama ilk caz plağı kaydedildiği yer kesinlikle New York.

Ünlü caz tarihçisi Marc Meyers geçtiğimiz haftalarda The Wall Street Journal`e yazdığı yazıda plağa kaydedilmiş ilk caz kaydı konusunda kesin ve açık bilgiler vererek müthiş bir iş yapmış oldu. Yazının girişindeki ilk cümle de onun zaten...

Bundan 95 yıl önce, 26 Şubat 1917 tarihinde, 5. Cadde ile 6. Avenue`nün kesiştiği Garmen District adıyla bilinen bölgedeki West 38th adresindeki binanın 12. katında (resimde görüdüğünüz) Victor Talking Machine Co. isimli adlı firmada adı Original Dixieland Jass Band olan bir grubun ilk kaydı yapıldı. Burası kayıt stüdyosu olarak düzenlenmiş bir yerdi.

Bina hala orada, resimde gördüğünüz gibi gayet sağlam duruyor ama ilk kaydı yapanların hiçbiri maalesef artık hayatta değil. Marc Meyers geçen yıl bu keşfi yapınca bina yönetimine başvurup böyle bir durum olduğunu ve binanın kayıt yapılan kısmını görmek istediğini belirtmiş. Yönetim de gerekli izni verince binanın içine girip zemin kattan başlayarak yük asansörüyle tüm katları tek tek çıkmaya başlamış. Bir yandan `bundan yaklaşık yüz yıl önce bu binada kayıt yapan New Orleans`lı beş beyaz genç acaba neler düşünüyordu` diyerek içinden geçiriyordu. Acaba çocuklar caz tarihinin ilk albümünü kaydetmekte olduklarının farkında mıydılar?

Kaydın yapıldığı kata gelince asansörden inip katın oldukça ağır giriş kapısını açmakta zorlandı. Kat bir çorap atölyesi olarak kullanılıyordu, her tarafta istiflenmiş çorap yığınları, balyalar filan. Burada bulunan şirketin sahibi bir Wall Street Journal muhabirinin niye burada olduğunu anlamaya çalışır gözlerle Marc Myers`a bakıyordu. Myers firmanın sahibine dönerek `niye burada olduğumu biliyor musun?` diye gizemli bir ses tonuyla sordu. Duyduğu gizemli sesten endişelenen işyeri sahibi telaşlanıp burada uzun yıllar önce bir cinayet işlendiğini, gazetecinin de bu olayı araştırdığını sanıp o panikle;

"Oh, hayır, bana söylemeyin sakın" diye inledi.

"Eğer burada birileri öldürülmüş olsa bile kesinlikle bunu bilmek istemiyorum, lütfen bana bunu söylemeyin, burada huzurlu bir şekilde çalışmak ve akşam eve gidince aynı huzurla uyumak istiyorum" dedi.

Adamın endişesini görünce gülmeye başlayan Meyers;

"Yo yo merak etme kötü bir şey olmadı, tabii eğer cazdan hoşlanmıyorsan o başka... Cazı sever misin?"

Adamın gözleri kocaman açılmış şaşkınlıkla bakıyordu,

"Evet" diye kekeledi...

"Eğer seviyorsan senin için durum iyi zira şimdi senin çalıştığın binanın bu katında caz tarihinin ilk caz kaydı yapıldı" dedi.

Neşe ve şaşkınlıkla zıplayan adam "Aman tanrım, ben cazı severim, evet, dinlerim, şaka mı yapıyorsun, gerçekten mi?" diye bağırıyordu...

Birlikte bir kaç dakika gülüşüp durudular. Marc sonra cebinden bir CD çıkarıp burada bir CD çalarının olup olmadığını sordu. İşyeri sahibi evet, bir tane var deyince Myers o gün burada kaydedilen albümün ilk iki parçası, yani One-Step ve Livery Stable Blues isimli kayıtları dinletti. Blues kayıtlarıydı.

Müzik katın içine yayılırken aradan geçen tam bir yüzyılın ardından bu odada yapılan ilk caz kayıtları belki yine aynı yerde yeniden ilk kez çınlıyordu. Her ikisi de sessizce çalan müziği dinlediler. Şirketin sahibi, "Bu duvarlar konuşabilseydi eğer hayal edebiliyor musunuz anlattıklarını" diye seslendi ve sordu;

"Kaç müzisyen varmış o gün?"

"Beş"

"Tanrım, resmen bir orkestraymış ve düşünebiliyor musunuz, bu duvarların arasında çalınmış, burada duyulmuş ve belki de son kez olmuştu..."

Çok doğru söylüyor diye düşündü içinden Myers. Caz tarihinin bu ilk kaydının yapıldığı mekanda onca yıl sonra aynı yerde yeniden bu müzikleri dinliyor olmak ne kadar romantik ve heyecan verici bir durum olmuştu kimbilir...

Cazkolik.com / 26 Şubat 2012, Pazar