Ruhi Su Türkiye'nin en yetenekli sanatçılarından biri olmasına rağmen en fazla ayrımcılığa uğramış, zulüm görmüş isimlerin başında gelir

1912 yılında dünyaya gelen büyük sanatçının Ermeni bir ailenin oğlu olduğu, ailesiyle Ermeni tehciri günlerinde ayrı düştüğü için öksüzler yurduna verildiği ve hatta kendisinin dahi bunu çok sonra öğrendiği ama müzik sevgisinin Ruhi Su'yu hayata bağladığını biliyoruz.

Adana Öğretmen Okulu'nda okurken Ankara'da Musiki Muallim Mektebi'ne giren sanatçı 1942`de Ankara Devlet Konservatuarı şan bölümünü bitirdi. Aynı yıllarda Ankara Cebeci İkinci Ortaokulu ve Hasanoğlan Köy Enstitüsü`nde müzik öğretmenliği yaptı.

Cumhurbaşkanlığı Orkestrası’na seçilen genç sanatçı Ruhi Su konservatuvarın opera bölümünde okudu ve Devlet Operası'nda çalıştı. Başarılı bir Devlet Operası sanatçısı olarak Bastien Bastienne, Satılmış Nişanlı, Madame Butterfly, Fidelio, Tosca, Yarasa, Aşk İksiri, Rigoletto, Figaro'nun Düğünü, Maskeli Balo ve Konsolos gibi opera sanatının önemli eserlerinde rol aldı.

Ruhi Su konservatuvar eğitimi alsa ve operada çalışsa da türkü söylemek, bağlama çalmak sanatçının en sevdiği şeydi. Sanatçı bu dönem Ankara Radyosu için 15 günde bir yayınlanan türkü programları hazırladı, Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi`nde büyük bir koro kurdu.

Ama Ruhi Su ayrıca sol görüşlü bir sanatçıydı. 1952-1957 yılları arasında 1951 Türkiye Komünist Partisi'ne (TKP) yönelik tevkifat nedeniyle beş sene hapis yattı. 1960'ta, İstanbul'da Taksim Belediye Gazinosu'nda sahneye çıkarken bir yandan halk türkülerini derleme görevini üstlendi. Bu arada, radyoda da 'Bas bariton Ruhi Su Türküler Söylüyor' anonsuyla yayınlanan bir radyo programı hazırladı. Bu programlardan birinde söylediği "Serdari Halimiz Böyle N'olacak? Kısa çöp uzundan hakkın alacak" türküsü nedeniyle radyodaki işine son verildi.

Türkülerindeki siyasi göndermeler nedeniyle aleyhinde kampanya başlatılan ve işini kaybeden sanatçı, türküleri derleyip, yeniden yorumlama işine kendi başına devam etti. 1975'te Dostlar Korosu’nu kurdu. 1978'den sonra ürettiği kasetlerle halk müziğinin, yaygınlaşmasına önemli katkıda bulundu.

Ruhi Su, 12 Eylül darbe yönetiminin engelleri nedeniyle hastalığını yurtdışında tedavi ettirme imkanı bulamadığı için 20 Eylül 1985'te hayata veda etti. Sanatçının mezarı İstanbul Zincirlikuyu'dadır. Ruhi Su'nun cenaze törenine binlerce kişi katıldı ve cenaze 12 Eylül döneminin ilk büyük kitle gösterisine dönüştü. Cenazede gözaltına alınan 163 kişi İstanbul siyasi şubede 15 gün süreyle gözaltında tutuldu.

Ruhi Su Alevi Deyişlerini okudu, Pir Sultan'ın, Hatayi'nin ve diğer ozanların deyişlerini yorumladı. Nazım Hikmet'in şiirlerini ilk besteleyen sanatçılardan biri oldu. 1954 yılında hapiste iken söylediği "Mahsusmahal" adlı türküsü büyük üne kavuştu.

Büyük sanatçı, ölümüne kadar 16 adet 45'lik plâk, 11 uzunçalar çıkardı. Ölümünden sonra kurulan Ruhi Su Kültür ve Sanat Vakfı aracılığıyla eşi Sıdıka Su ve oğlu Ilgın Su özel arşivlerdeki ses kayıtlarından yararlanarak plâk, kaset ve CD yayınlamaya devam ettiler. Vakfın merkezi Beyoğlu, İstanbul'dadır.

ENKA Sanat yeni sezonda Ruhi Su'nun "Mahsusmahal" isimli şarkısını Ruhi Su'ya Saygı isimli bir projeye dönüştürdü. ENKA Sanat, yeni sezona özel bir projenin prömiyeriyle devam ediyor: “Mahsus Mahal: Ruhi Su’ya Saygı”

24 Şubat Salı akşamı Güvenç Dağüstün, Eylem Pelit ve Derya Alabora’yı ilk kez ENKA Oditoryumu’nda bir araya getirecek konser, Ruhi Su’nun mirasını; müzik, söz ve görselliğin buluştuğu bir sahneye dönüştürmeye hazırlanıyor.

Bu özel konserde Güvenç Dağüstün, eserleri opera kökenli derinlikli bir yorumla seslendirirken, bas gitarist ve besteci Eylem Pelit müziklerin düzenlemelerini üstleniyor ve bu sayede eserleri ilk kez sadece elektrik bas eşliğinde sahneye aktarılacak.

Eserlerin hikâyeleri, Ruhi Su’nun oğlu Ilgın Su’nun katkısıyla özel olarak hazırlanırken, narrasyon Derya Alabora’nın sözü ve sesiyle aktarılacak.

Ruhi Su Türkiye'de uzun süre görmezden gelinen bir sanatçı oldu. Onun birikimi ve benzersiz sanatçılığı hiç bir zaman hak ettiği değeri görmedi. Üstelik, uzun yıllar dışlandığı gibi sanatçının ileri yaşında hastalığının tedavi edilmesine dahi izin verilmedi. Genç nesillerin kendisini tanımasından mahrum bırakılan Ruhi Su bu güzel proje sayesinde 24 Şubat Salı akşamı ilk kez ENKA Oditoyumu’nda izlenebilecek ve umarız kendisini tanımayan gençlerle de büyük sanatçı tanışma imkanı bulabilecek.

Biletler, Biletix ve ENKA Sanat Gişesi’nden temin edilebilir.

- Ruhi Su hakkındaki biyografik bilgiler için Bianet'in haberinden faydalanılmıştır.

Cazkolik.com / 16 Şubat 2026, Pazartesi

BU İÇERİĞİ PAYLAŞIN