Ortaçağ ressamı Hieronymus Bosch'un ünlü tablosu "Dünyevi Zevkler Bahçesi"nde resmettiği müzik enstrümanları nasıl sesler çıkarıyordu?

Oxford'lu bilim insanları enstrümanları yeniden üreterek sesler konusundaki merakı giderdi.

Dünyevi Zevkler Bahçesi'ne hoş geldiniz.

Burada meleklerin yaylı çalgılarını bulamazsınız.

Onlar, erdemli yaşamları sayesinde en yüksek mertebelere yükselen birinci sınıf vatandaşlar için ayrılmıştır.

Aşağıda ise yaylı çalgılar cehennemvari türden kakofoni üretir; işkence görmüş bir ruhun koluyla kirlenmiş bir borunun eşlik ettiği bir ses.

Tablodaki enstrümanlar yeniden üretildi

Tablodaki enstrümanların nasıl sesler çıkardığını artık biliyoruz

Oxford Üniversitesi Bate Müzik Aletleri Koleksiyonu'ndan bir grup müzikolog, zanaatkar ve akademisyen, Hieronymus Bosch'un ünlü üçlemesinde tasvir edilen enstrümanları -cehennem arpı, tecavüze uğramış lavta, aşırı büyük hurdy-gurdy...- yeniden üretme işini üstlendi.

... ve sonra bu enstrümanları çaldılar.

Umarım flütleri popolarına sokmaktan vazgeçmişlerdir. (Böyle bir yerleştirme ses çıkarabilir ama flütün altın boğazından değil).

Bosch deneyi, müzenin zaten etkileyici, binden fazla nefesli, vurmalı ve pirinç çalgıdan oluşan koleksiyonuna on enstrüman daha ekledi; bu enstrümanların çoğu saygın yapımcıların atölyelerinden çıkma ve bazıları rönesans dönemine kadar uzanıyor.

Ne yazık ki, yeni üretilen enstrümanlar pek iyi ses vermedi. Bate Koleksiyonu yöneticisi Andrew Lamb ve ekibinin aylar süren çalışmalarının işitsel sonuçlarını tanımlamak için "korkunç" ve "acı verici" gibi sıfatlar kullanıyor.

Peki, Hieronymus Bosch da böyle olmasını istemiş olabilir mi?

Bosch'un, thrash metal grubu Slayer'ın 1986 tarihli "Reign in Blood" albümüne yönelik coşkulu ve küfürlü eleştirisinin arkasındaki esprili isim Brandon McWilliams, kesinlikle evet derdi; aynı şekilde, Kuzey Amerikalı hurdy-gurdy yapımcıları Alden ve Cali Hackmann da, Bosch'un resimsel saygısızlıklarının sadece en sevdikleri enstrümanla sınırlı olmadığını belirtiyorlar: Bosch ve çağdaşları müziği günah olarak görerek bedenin ve ruhun diğer günahlarıyla ilişkilendiriyordu. Birçok başka enstrüman da tasvir ediliyor: bir arp, bir davul, bir şavm, bir flüt ve enstrümanın tuş kutusunda hapsedilmiş gibi görünen kadın (belki de bir rahibe) tarafından çalınan metal üçgen. Hurdy-gurdy ayrıca genellikle kör dilencilerle de ilişkilendiriliyordu. Kolu çeviren adam diğer elinde bir dilenci kasesi tutuyor. Kaseden sarkan, kurdeleli metal bir mühür var, buna "gaberlunzie" deniyor. Bu, soylular tarafından belirli bir kasabada belirli bir günde dilencilik yapma izni anlamına geliyordu. Lordlarının hizmetinde kör veya sakat askerlere tazminat olarak gaberlunzie (dilencilik izni) verilebilirdi.

Bildiğimiz kadarıyla, Bate Koleksiyonu'nun bu olayında ne gaberlunzie verildi ne de günahkârlar sonsuza dek lanetlendi. Müdür Lamb'e göre, müzik eğitiminin sınırlarını genişletmek, hassas kulaklara geçici olarak yapılan bu hakarete değecek kadar yeterli bir tazminattı.

Bu makalenin orijinali Open Culture da yayınlanmıştır.

Cazkolik.com / 27 Şubat 2026, Cuma

BU İÇERİĞİ PAYLAŞIN