John Coltrane'in, "Tiberi Tapes" adıyla bilinen kasetleri ilk kez yayınlandı

Coltrane'in solo doğaçlamalarla dolu Tiberi kasetleri ilk kez yayınlandı

Ölümsüz John Coltrane'in 1960'ların başlarında New York ve Filadelfiya'da o dönem McCoy Tyner, Elvin Jones, Jimmy Garrison, Reggie Workman ve Eric Dolphy'de oluşan grubuyla yaptığı 60 saati aşkın müzik kayıtlarından derlenmiş bir çalışma albüm olarak yayınlandı. Kayıtların ses kalitesi hayli düşük olsa da performanslar etkileyici ve sanatçıların ne yaptıkları anlaşılabiliyor.

Caz dinleyicisi, bu kayıtlarda, Coltrane'in "Giant Steps" albümündeki bakış açısından "Ascension"ın özgürleştirici uyumsuzluğuna doğru bakarken, bop müziğin temel kalıplarına sadık kalan ve giderek daha radikal doğaçlamalara yönelen sesler dinliyor. Kayıtlardaki en uzun iki parça "West 42nd St." ve "Impressions", "Good Bait" ve "Resolution" Coltrane'in gelişimini ve müzisyen olarak merakını gerçek zamanlı gösteren heyecan verici parçalardır. Bu kayıtlarda Coltrane müziğinin kıyısına kadar geliyor ve ardından ötesine geçiyor.

Buraya kadar okuduklarınız albümle ilgili yayınlanan bültenlerde yazan şeyler, şimdi gelin albümü baştan sona dinleyen biri olarak kendi izlenimlerimizi not edelim.

Elimizde üç saati aşan kayıt var. Kayıtlar canlı klüp kaydı. Kayıtlar klüp kaydı olduğu için çok fazla dış ses var ve sanki sahneye biraz uzak yerden alınmış kayıtlar. Bu detaylar kıymetli ama bir yerden sonra önemsizleşiyor, elbette kayıt kalitesi yayınlanmayacak seviyede olsa dahi bu sesler bugün tarihi değere sahip. Bir parça hariç ("Lover") hepsi çok uzun. Yarım saati aşan bir kayıt dahi var ve bu da ne kadar yoğun doğaçlama seanslar olduğunu düşündürüyor. Sanatçıların icralarını kesin olarak duyuyor olmak kayıtların kalitesizliğini bir süre sonra önemsizleştiriyor. Kayıtlar "Giant Steps"in iki farklı yorumuyla açılıyor.

Bu kayıtların adı niye Tiberi Tapes?

Kayıtları yapan kişi Frank Tiberi. Adı bu kişiden geliyor. Kendisi de saksafoncu oan Frank Tiberi kayıtları 1960-1964 arası Coltrane’in canlı performanslarını gizlice kaydederek yapmış. Frank Tiberi, Philadelphia/New Jersey sahnesinden yetişmiş, Benny Goodman, Woody Herman ve Dizzy Gillespie gibi isimlerle çalışmış bir saksafoncu, aranjör ve öğretmen, Berklee’de hocalık yapmış. Coltrane’in, stüdyo kayıtlarından farklı olan kulüp performanslarındaki özgürlüğüne ve ilhamına hayran kalıp, 1960 yazında taşınabilir bir Concertone TR-100 (bazı kaynaklarda Magnavox diye geçiyor) makaralı kayıt cihazı almış. Mikrofonu ceketin koluna saklayarak New York ve Philadelphia’daki kulüplerde, ki bunlar Jazz Gallery, Pep’s Lounge, Showboat vb. diye biliniyor, kayıtlar yapmış; 80’den fazla makara, 26+ saatlik arşiv oluşturmuş. Amacı ticari değil, kendi çalgısı için çalışma/transkripsiyon materyali imiş bunlar. Coltrane’in grubu bu kayıtları biliyor ve eğitim amaçlı olduğu için onay veriyormuş. Bu kasetler yıllar içinde caz camiasında efsane haline gelmiş ve sınırlı kişilerle paylaşılmış. Coltrane’in 100. doğum yılı (2026) için Impulse! Records, seçilmiş 11 parçayı John Coltrane: The Tiberi Tapes adıyla (4 LP / 3 CD / dijital) yayınladı, tam arşiv ise sınırlı USB edisyonunda yer alıyor. Kayıtları yapan Frank Tiberi şu an 97 yaşında ve arşivini hâlâ paylaşmaya devam ediyor.

Cazkolik.com / 07 Kasım 2026, Cumartesi

BU İÇERİĞİ PAYLAŞIN