Pikap mühendisleri, ele alınması gereken önemli bir kusur da dahil olmak üzere, plâklarla ilgili her konuyu tartışıyor

Belki yeterince farkında değiliz ama vinil bir nevi geri dönüş yaşıyor. 1931’de ilk kez piyasaya çıkan plastik bir diskin, 95 yıl sonra hâlâ bu kadar keyif vereceğini kim tahmin edebilirdi ki? O zamandan bu yana dünyada pek çok şey değişmiş olsa da, formatın kendisi ve üretilmesinde kullanılan teknikler büyük ölçüde gelişmedi. Peki, vinil şu anda en iyi haliyle mi, yoksa daha da geliştirilebilir mi? 2026 yılında bu formatın durumuna ilişkin görüşlerini öğrenmek için sektörün en iyi pikap mühendislerinden bazılarına ulaştık.

Andy Wadden

Eric Kingdon (Sony Teknik Pazarlama Danışmanı)

Değiştirilebilecek pek çok husus var ve bunlardan bazıları zaten gerçekleşti. Daha yüksek hız, 45 rpm’lik 12 inçlik plâklar, yarı hızda mastering ve tabii ki doğrudan kesim. Hızın daha da artırılması, üretim ve çalma açısından zorluklar anlamına gelir. RIAA eğrisi gibi yerleşik standartlarda yapılacak değişiklikler, önemli bir dönüşüm getirebilir. Elbette, donanımın maliyet-etkin performansını iyileştirmek amacıyla IEC eğrisi gibi bir ekleme zaten yapılmıştır. Her ikisi arasından seçim yapma imkânına sahip olmak memnuniyet vericidir. Daha ağır vinil, yüzey “karakteri” ve şekliyle birlikte iyi bir seçenektir. Karbon/yağdan farklı bir malzemeye geçmek, dikkate değer bir konudur. Asetat üretiminin güvencesi de korunması gereken bir başka faktördür. Tüketicilerin, kaynak malzemenin menşeine dair net bir bilgiyi memnuniyetle karşılayacağını düşünüyorum. CD’ler ilk piyasaya çıktığında bu bilgi vardı, neden plâklarda olmasın?

Jonathan Nye (Michell Genel Müdürü)

Tek bir değişiklik seçmem gerekirse daha yüksek bir standart çalma hızı olurdu; örneğin albümler için varsayılan hızın 45 rpm olarak ayarlanması gibi. Daha yüksek hız, yüksek frekans performansını iyileştirir, distorsiyonu azaltır (özellikle iç oluklarda) ve iğnenin izlemesini kolaylaştırır. Aslında sisteme müzik bilgisini taşımak için daha fazla fiziksel alan sağlamış olursunuz. Bir başka ilginç konu da oluk geometrisidir. Biraz daha geniş bir oluk, temizlenmesi daha kolay olur, kir ve toza karşı daha az hassas olur ve izleme kuvvetini daha geniş bir alana yayarak aşınmayı potansiyel olarak azaltır. Ayrıca zorlu pasajlarda izlemeyi daha istikrarlı hale getirebilir. Bunun karşılığında elbette çalma süresi kısalır. Daha geniş oluklar, her yüz başına daha az oluk anlamına gelir; işte mikro oluklu LP’nin başlangıçta standart haline gelmesinin nedeni de tam olarak budur. Vinildeki çoğu şey gibi, bu da performans ve pratiklik arasında bir dengedir.

David Baker (Origin Live Ticari Direktörü)

Vinil çalma işleminin, bir taşı plastik bir yüzey üzerinde sürterek yeni bir elektrik sinyali yaratma şekli tam anlamıyla sihir gibidir ve bunun başka türlü olmasını isteyeceğimi sanmıyorum. Revolution dergisinde, Gideon Schwartz’ın mevcut modele yol açan pek çok yenilik ve denemeyi ele alan harika bir makalesi var. Formatın kendisiyle çok fazla uğraşmak istemem. Eğer tek bir değişiklik yapabilecek olsaydım, bu vinil üretim endüstrisiyle ilgili olurdu. Piyasada çok sayıda kalitesiz plâk var ve vinil büyük bir patlama yaşarken, 20. yüzyılda sahip olduğumuz kaliteli kesim stüdyolarının sayısından hâlâ çok uzağız. Vinil, şu anki fiyat seviyesini korumaya devam edecekse, vinil mastering’in belirli bir kalite standardı eşiğini karşıladığından emin olacak bir tür düzenleme, son kullanıcıların büyük ölçüde hayal kırıklığı yaşamasını önleyecektir.

Heinz Lichtenegger (Pro-Ject Audio Systems CEO'su)

Pro-Ject, daha önce Rebeat’ten Guenter Loibl tarafından geliştirilen yenilikçi “HD Vinyl” formatının büyük bir destekçisiydi. Bu teknolojinin sunduğu imkânlar muazzam, ancak ne yazık ki hızla değişen dünyamızda bu konu bir öncelik olarak görülmüyor ve bu fırsat kaçırılabilir. Ancak, aslında, mevcut pazarımızda plâk formatını iyileştirebilecek en önemli şeyin, bu kategoriye gerçekten önem veren daha fazla iş liderinin olması olduğuna inanıyorum. Plâklar moda ve bu da, plâk/analog endüstrisinin her alanında bundan yararlanmak isteyen birçok fırsatçının olduğu anlamına geliyor. Bazı markaların, dünyanın herhangi bir yerinden bir tedarikçi bulup, iyi bir mekanik tasarımdaki detaylara hiç dikkat etmeden düşük fiyata satabilecekleri bir ürün satın aldığını ve dolayısıyla müşterilere yönelik kalitesiz pikap seçenekleriyle piyasayı doldurduğunu görüyoruz. Benzer şekilde, günümüzde üretim aşamasında ya da mastering sürecinde kalite kontrolü yetersiz olan daha fazla vinil plâk üretildiğini görüyoruz. Tüm bunlar, müşterilerin gerçek, kaliteli ve paralarının karşılığını alamadıkları bir ortam yaratıyor; bu da kategorimizin devam eden popülaritesi için bir risk oluşturuyor. Pikaplar erişilebilir olmalı -buna inanıyoruz- ancak işletme sahipleri olarak müşterilerimizin ve tüm kategorinin geleceğini de gözetmeliyiz. 90’ların başından beri pikap üretiyorum ve bunun nedeni, müşterilere uzun yıllar sürecek iyi bir deneyim sunabileceğime her zaman inanmış olmamdır.

Roy Marston (Linn, Makine Tasarım Mühendisi)

Plâklar doğası gereği kusurludur, ama bence onları bu yüzden seviyoruz. Beni gerçekten rahatsız eden bir konu ise PVC plâkların üretimi ve bertarafının çevreye verdiği zarardır. Son zamanlarda vinil plâk satışlarındaki artış harika bir gelişme, çünkü bu durum insanların müziğe gerçekten değer verdiğini gösteriyor. Ancak bence bu formatın döngüselliğini araştırmalı ve bu plâkların uzun süre saklanmasını ve nihayetinde çöp sahasına değil, ikinci el plâk dükkanlarına ulaşmasını nasıl sağlayabileceğimizi bulmalıyız. Belki de fosil yakıt bazlı olmayan biyoplastiklerin kullanımını da teşvik etmeliyiz.

Robert Suchy (Clearaudio CEO’su)

Vinil plâğın çapını biraz daha büyütürdüm, böylece her yüzünde yaklaşık 30 dakikalık çalma süresi elde edilebilirdi. Bu da doğal olarak diğer alanlarda da iyileştirmelere yol açardı, daha uzun tonkollar, daha ağır döner tabla ve benzeri.

Roy Gandy (Rega’nın Kurucu Ortağı)

Mevcut 33⅓ rpm vinil LP formatı ideal bir orta yol gibi görünüyor. Teknik değişikliklerin çoğu pazarlama açısından övgü toplasa da gerçek bir ses kalitesi avantajı sağlamadı. En iyi kayıtların çoğu, ticari bir miksaj diski kullanılmadan doğrudan kasete yapılmıştır. Dolayısıyla Rega için en büyük kalite değişikliği, hem analog hem de dijital ortamlarda miksajı ortadan kaldırmak ya da önemli ölçüde iyileştirmek olacaktır. Ancak en önemli değişiklik, bir LP’nin beklenen satış fiyatını düşürmek olacaktır. Rega, üretim, dağıtım ve perakende satış için makul bir kâr marjı ile LP’leri yaklaşık 20,00 £’a kaydedip satabilir.

Touraj Moghaddam (Vertere Acoustics'in Sahibi)

Farklı vinil bileşimlerini kullanarak pikap çalma performansına ilişkin, asetatlar ve ana kaynakla karşılaştırmalı birçok test ve doğrulama çalışması gerçekleştirdik ve çok ilginç sonuçlar elde ettik. Aslında, son birkaç yılda elde edilen en önemli iki gelişme, birincisi kesme tezgahına yapılan yükseltme ve modifikasyonların sonuçları, ikincisi ise geliştirilmiş vinil bileşimiydi. Örnek olarak, en iyi mastering ve kesim mühendislerinden biri ile en deneyimli müzik şirketi yöneticilerinden birinin katıldığı kör “dinleme” testleri sırasında, asetat ile test baskısı arasında gece ile gündüz kadar büyük bir fark olduğu ortaya çıktı. Asetat, master’a en yakın olanıdır; plağı üretmek için kesilen lak ile neredeyse aynıdır – aralarında hiçbir ara adım yoktur. Ancak bu örnekte, lak plakadan dört adım uzakta olan test baskısı açıkça çok daha üstündü! Nasıl? Asetat, orijinal – ve mükemmel çalışan – torna tezgahında kesilmişti; test baskısı ise daha sonra büyük ölçüde modifiye edilmiş ve yükseltilmiş torna tezgahında kesilen lak plakadan üretilmişti – aynı torna/model, aynı master, aynı ayarlar. En zayıf halkanın nerede olduğunun açık bir göstergesi: kesim torna tezgahı! Plak formatında veya RIAA standardında aslında hiçbir sorun yoktur; hatta bu yönlerde yapılacak herhangi bir değişiklik, çalma ekipmanlarının gereksiz hale gelmesine yol açacak ve hiçbir amaca hizmet etmeyecektir. Referans plak çalma sistemimizin, master’a ne kadar yaklaşabildiğini – bu noktada – zaten kesin olarak kanıtladık.

Alfred Langer (Dual'in Baş Mühendisi)

Kayıt teknolojisi, başından beri bir uzlaşmanın sonucudur. Ancak bir asır boyunca bu, son derece başarılı bir uzlaşma olmuştur. Benim açımdan bunu değiştirmek gibi bir niyetim yok.

Cazkolik.com / 10 Temmuz 2026, Cuma

BU İÇERİĞİ PAYLAŞIN