17 YILIN ARŞİVİ

Caz efsanesi Tomasz Stanko'nun ilk kez yayınlanan altı albümü caz dünyasında heyecan yarattı

Tomasz Stańko; "Polonya Radyo Kayıtları 1970-91". Daha önce yayınlanmamış altı albüm

Polonya Radyosu'nun geniş arşivlerinin muazzam hazineler barındırdığı bir sır değil: keşfedilmeyi, kataloglanmayı ve yayınlanmayı bekleyen kayıtlar bunlar. Polonya Radyo Müzik Ajansı'nın son yayını tam da böylesine inanılmaz değerli bir hazineyi caza yeniden kazandırıyor.

Tomasz Stańko hayranlarının bu kayıtlar için ikna edilmeye ihtiyacı yok ama bununla beraber, ikonik sanatçılarla ilgili her şeyin fütursuzca sömürülüp yayınlanması nedeniyle hiç de az sayıda olmayan karşıt görüşlüler bu 6 albüm seti bakımından aydınlatmak yerinde olacaktır.

İşe, bu müziğin yaratıldığı dönem ve bağlamıyla başlamak lazım. Polonya'nın, Sovyet Bloku'nda olduğu sosyalist dönemde Polonya Radyosu pek çok müzisyeni istihdam ederek onlara mali açıdan pek katkısı olmadıysa da sağlık sigortası gibi sosyal güvenceler sağlamış, karşılığında ise sanatçıların düzenli kayıt yapmalarını şart koşmuştu, müzisyenler genellikle de kendi müziklerini kaydettiler. O dönemin Polonya'sında fonograf endüstrisinin bunların hepsini kullanmasının imkanı yoktu. Bu nedenle, çoğu müzisyen yüksek sanatsal değere sahip bu kayıtları yapmayı bir görev olarak görüp işlerini yaptılar ancak sonuçta o dönem bu kayıtların çoğu unutulup gitse de bugünkü nesiller için güzel bir şans oldu.

Polonya Radyosu, Tomasz Stańko arşivlerinin ilk bölümünü altı diskten oluşan bir set olarak hazırladı ama yetkililer yayınlanmayı bekleyen çok daha fazla kayıt olduğunu da söylüyor. Yayınlanan bu kayıtlar 1970 ile 1991 yılları arasına ait olup, her biri gerçekten olağanüstü ve benzersiz altı farklı artistik düzenlemeyi içeriyor.

Altı albüm

Stańko; Janusz Muniak (saksafon), Zbigniew Seifert (saksafon, keman), Janusz Stefański (davul) ve Bronisław Suchanek'ten (kontrbas) oluşan beşlinin albümü; trompetçinin özgün besteleri ve Krzysztof Komeda'nın iki eseri, ünlü "Rosemary's Baby" film müziğinden "Lullaby"ın muhteşem yorumu da dahil. Bu kayıt aslında Tomasz Stańko'nun liderliğini yaptığı ilk gruptu.

"Unit" ise Czesław Bartkowski (davul) ve Adam Makowicz'in (Fender Rhodes piyano ve bas piyano çalıyor) yer aldığı üçlünün albümüdür. Sanatçılar, John Coltrane'in besteleri ile Victor Young'un bir standardından yararlandılar.

“Castle of Mists”, Czesław Bartkowski ve muhteşem saksafoncu Tomasz Szukalski'nin de yer aldığı bir başka üçlü albüm olup, diğer eserlerinin yanı sıra, parlak doğaçlama süiti “Several Shades of Blue”yu da içeriyor. Bu kayıt seansı, bu özel kadronun tek buluşmasıydı.

Dördüncü disk, Janusz Skowron (synthesizer, piyano), Tadeusz Sudnik (elektronik enstrümanlar, synthesizer) ve Witold Szczurek (diğer adıyla Vitold Rek – bas gitar) ile freelectronic oluşumuna adanmıştır. Elektronik bir albüm için şaşırtıcı derecede liriktir.

Beşinci sürpriz ise bir ikili, bir başka nadir örnek. Trompetçi burada yukarıda bahsedilen Witold Szczurek (diğer adıyla Vitold Rek) ile birlikte çalışıyor.

Son disk ise, genellikle Polonya rock sahnesi müzisyenlerinden oluşan bir caz-rock kadrosuna yer veriyor. Bu kayıt, grubun bugüne kadar gerçekleşen üç konserinden biri olan ilk konserinin kaydı olması nedeniyle iki kat fazla sıra dışı olma özelliğine sahip.

Bu albümün baş kahramanına eşlik eden müzisyenler arasında, Polonya caz panteonundan sayısız büyük isim yer alıyor. Müziğin kendisi de mükemmel şekilde duyuluyor. Modern, çağdaş bir tınıya sahip. Sayısız fantastik, parlak anlar var. Albümler tekrar tekrar dinlenebilir ve her seferinde yeni nüanslar keşfedilebilir. Yayıncılık tarafı da mükemmel; disklere dair açıklamalar, her kayıt seansının katılımcılarından [Lehçe ve İngilizce] açıklamalar ve benzersiz fotoğraflar içeren kapsamlı bir kitapçık mevcut. Proje için özel bir web sitesi de hazırlanmış. Bu set, hiç şüphesiz yılın caz albümü. Geriye kalan tek şey dinlemek ve devamının yayınlanması için bütçe bulunmasına dua etmek.